امام نگاهى خشمگين بدو كرد ، سپس فرمود : ] شريح به زودى كسى به سر وقتت مىآيد كه به نوشتهات نمىنگرد و از گواهت نمىپرسد ، تا آنكه تو را از آن خانه بيرون كند و بردارد و تهى دست به گورت سپارد . پس شريح مبادا اين خانه را از جز مال خود خريده باشى يا بهاى آن را از جز حلال به دست آورده ، چه ، آنگاه خانه دنيا را زيان كردهاى و خانه آخرت را از دست داده .
اگر آنگاه كه اين خانه را خريدى نزد من مىآمدى ، براى تو سندى مىنوشتم بدينسان ، پس رغبت نمىكردى به خريدن خانه به درهمى يا افزون از
آن ، و سند چنين است :
اين خانهاى است كه خريده است آن را بندهاى خوار ، از مردهاى كه او را از جاى برخيزاندهاند براى كوچ و بستن بار . از او خانهاى از خانههاى فريب خريده است ، در كويى كه سپرى شوندگان جاى دارند و تباه شوندگان روز به سر آرند . اين خانه از چهار سو ، در اين چهار حدّ جاى گرفته است :
حدّ نخست بدانجا كه آسيبها و بلا در كمين است ، و حد دوم بدانجا كه مصيبتها جايگزين ، و حدّ سوّم به هوسى كه تباه سازد ، و حد چهارم به شيطانى كه گمراه سازد ، و در خانه به حدّ چهارمين گشاده است و شيطان بدانجا ايستاده . خريد اين فريفته آرزومند اين خانه را از اين كس كه اجل وى را از جاى كند . به بهاى برون شدن از قناعتى كه موجب ارجمندى است ، و درون شدن در ذلت و به دست آوردن دنيا كه مايه دردمندى است و زيانى كه اين خريدار را در آنچه خريده رسد ، بر نا آرام دارنده تنهاى پادشاهان است ، و گيرنده جانهاى سركشان ، و درهم ريزنده دولت فرعونان چون كسرا، و قيصر، و تبّع و حمير، و آن كس كه مال بر مال نهاد و افزون داشت و ساخت و بر افراشت ، و زيور كرد و بياراست ، و اندوخت ، و به گمان خويش براى فرزند مايه توخت . بر اوست كه همگان را در جايگاه رسيدگى و حساب ، و محل پاداش و عقاب روانه كند آنگاه كه كار داورى به نهايت رسد ، « و آنجاست كه تباهكاران زيان برند » . بر اين سند خرد گواهى دهد هرگاه از بند هوا و دلبستگيهاى دنيا برون رود .
مجتبی باغبان